Nghiên cứu khoa học

Tọa đàm khoa học số 01: Hai mươi năm cải cách tư pháp ở Việt Nam: Kết quả và Kỳ vọng

Ngày đăng: 15/12/2020 | Lượt xem: 742

Triển khai nội dung của Bản MOU hợp tác giữa Học viện Khoa học xã hội và Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (ký ngày 29/10/2020), hai cơ sở đào tạo đã đồng sáng kiến tổ chức diễn đàn Luật học VNLAW.

“Diễn đàn Luật học VNLAW” (Tên tiếng Anh: Siries Vietnam Law & Legal Forum) là diễn đàn trao đổi các vấn đề luật học hàng tháng giữa Học viện Khoa học xã hội và Khoa Luật Đại học quốc gia Hà Nội, được tổ chức cố định từ 19h đến 21h ngày thứ 3, tuần thứ 3 hàng tháng và luân phiên tại 2 đơn vị chủ trì (có kết nối trực tuyến Zoom). Chuỗi diễn đàn sẽ được tổ chức thành 12 tọa đàm nhỏ, được duy trì tổ chức liên tục hàng tháng từ tháng 11/ 2020 đến tháng 11/2021.

Tọa đàm số 01, được tổ chức vào ngày 17/11/2020 diễn ra trực tiếp tại Khoa luật Đại học quốc gia, Nhà E1, 144 Xuân Thủy, Dịch Vọng Hậu, Cầu Giấy, Hà Nội và trực tuyến online qua ứng dụng ZOOM, với chủ đề: “Hai mươi năm cải cách tư pháp ở Việt Nam: Kết quả và Kỳ vọng”.

 

 

Toàn cảnh tọa đàm số 01

Diễn giả trình bày tại buổi tọa đàm số 01 là TS. Dương Thị Thanh Mai (Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp). TS. Dương Thị Thanh Mai là người có nhiều kinh nghiệm chủ trì các đề tài, dự án nghiên cứu cũng như hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực cải cách tư pháp ở Việt Nam suốt hơn 20 năm qua. Với cương vị công tác và tâm huyết với sự nghiệp cải cách tư pháp, buổi Tọa đàm đã thu hút được sự quan tâm của nhiều cử tọa. Chủ trì tọa đàm có PGS.TS. Nguyễn Thị Quế Anh - Trưởng khoa Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội và TS. Bùi Tiến Đạt – Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tham dự trực tiếp tại hội trường buổi tọa đàm có các giảng viên, học viên, NCS của Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội, Khoa luật- Học viện Khoa học xã hội. Ngoài ra, tọa đàm còn thu hút sự tham gia trực tiếp và online qua ứng dụng Zoom của hơn 50 khách mời là giảng viên, nghiên cứu viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học quan tâm tới chủ đề.

TS. Dương Thị Thanh Mai – diễn giả tại buổi tọa đàm.

Buổi tọa đàm gồm 2 phần: phần 1 – Diễn giả trao đổi và thảo luận các chủ đề các câu hỏi của Diễn đàn; phần 2 – Thảo luận mở cho tất cả những người tham gia trực tiếp và qua Zoom.

Trong phần 1, ban tổ chức tọa đàm đã tổng hợp các câu hỏi về 3 nhóm vấn đề:

Nhóm câu hỏi 1: Góc nhìn tổng quan và ý nghĩa của Chiến lược cải cách tư pháp

  1. Tọa đàm này với chủ đề “Hai mươi năm cải cách tư pháp ở Việt Nam: Kết quả và kỳ vọng”. Vậy TS có hàm ý đánh giá về cải cách tư pháp ở Việt Nam chính xác từ dấu mốc năm 2000 không? Dấu mốc này có ý nghĩa gì trong cải cách tư pháp ở Việt Nam kể từ Đổi Mới đến nay?
  2. Công cuộc (hay chiến lược) Cải cách tư pháp 20 năm qua liệu có song hành với (hoặc là một bộ phận) công cuộc cải cách Hiến pháp không?
  3. TS đánh giá nội dung lời văn và việc thi hành Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02 tháng 06 năm 2005 của Bộ Chính trị về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020 đã thể hiện tư duy “chiến lược” như thế nào?

Nhóm câu hỏi 2: Đánh giá kết quả của 20 năm cải cách tư pháp

  1. TS có thể tóm lược những điểm sáng trong cải cách tư pháp ở nước ta trong 20 năm vừa qua?
  2. Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, kết quả lớn nhất đạt được sau 15 năm thực hiện Nghị quyết 49 là sự thay đổi về nhận thức của cả hệ thống chính trị về vai trò của tư pháp. TS có đồng ý với quan điểm này không?
  3. Theo TS, những vấn đề nào còn đang “ngổn ngang” khi chúng ta tổng kết thi hành chiến lược cải cách tư pháp theo Nghị quyết 49 đã đề ra? Tại sao còn những vấn đề chưa thực hiện được như mục tiêu đề ra?

Nhóm câu hỏi 3: Kỳ vọng cải cách tư pháp trong các giai đoạn sắp tới

  1. TS có thể bình luận về vấn đề cải cách tư pháp được nêu trong dự thảo văn kiện Đại hội XIII?
  2. Theo TS, trong thời gian 5-10 năm tới chúng ta nên tiếp tục triển khai chiến lược cải cách tư pháp theo Nghị quyết 49, hay ban hành một Nghị quyết mới với nội dung phù hợp hơn với giai đoạn sắp tới?
  3. Trọng tâm của cải cách tư pháp trong 10 năm tới là gì?
  4.  Mục tiêu chưa hoàn thành nào của cải cách tư pháp trong 20 năm qua cần được ưu tiên thực hiện trong 5 năm tới?

PHẦN 2: Thảo luận mở cho tất cả những người tham gia trực tiếp và qua Zoom.

Diễn giả và đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm sau buổi tọa đàm.

Phần thảo luận mở tại buổi tọa đàm đã thu hút hàng chục câu hỏi, chia sẻ của đại biểu tham dự tại hội trường và thảo luận online qua Zoom. Những ý kiến đóng góp đã cung cấp rất nhiều thông tin học thuật về thành tựu và cả hạn chế của công cuộc cải cách tư pháp ở Việt Nam trong 20 năm qua.

Trong đó tập trung vào thảo luận vào các vấn đề chính sau đây:

1. Kể từ khi thành lập nước (1945) đến nay, chúng ta đã có mấy lần cải cách hoặc có kế hoạch cải cách tư pháp - xin TS tóm tắt bối cảnh, mục tiêu và kết quả của mỗi lần cải cách đó. (2) Lịch sử tư pháp Việt Nam có một cuộc tranh luận nổi tiếng giữa LS Vũ Trọng Khánh và nhà báo Quang Đạm vào năm 1948.

Xin TS cung cấp thông tin và bình luận về cuộc tranh luận này.

2. Nhiều ý kiến cho rằng độc lập tư pháp, độc lập xét xử cần là trọng tâm của cải cách tư pháp trong những năm tới. TS có đồng ý với quan điểm này không?

3. Theo ý kiến của PGS.TS. Trần Đình Nhã, cần phải xem lại tên gọi "Cải cách tư pháp" đã đúng chưa? vì theo ông, hiện chúng ta buộc phải thống nhất với nhau khái niệm nền: quyền tư pháp là gì và phân biệt thế nào với quyền hành pháp? Bởi CCTP 2005-2020 đã quan niệm bao gồm cả cải cách CQĐT, VKS, Bộ tư pháp, Cơ quan thi hành án và các cơ quan bổ trợ tư pháp khác (vốn đây là các là cơ quan hành pháp, cơ quan hành chính - tư pháp). Quyền tư pháp là quyền xét xử và tư pháp là từ dùng để chỉ chủ thể và thủ tục thực hiện quyền  xét xử hay nói cách khác: tư pháp là hoạt động xét xử của Toà án.

Như vậy, cải cách tư pháp (nếu có) thực chất là cải cách cơ cấu tổ chức, con người và hoạt động xét xử. Và vấn đề đặt ra là tổ chức Toà án ở Việt Nam hiện nay, chế độ Thẩm phán (và Hội thẩm nhân dân) hiện nay, thẩm quyền xét xử hiện nay, nguyên tắc xét xử hiện nay, thủ tục xét xử hiện nay, kiểm soát quyền lực xét xử hiện nay (giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân và kiểm sát xét xử của Viện kiểm sát)… còn có những nội dung gì cần cải cách?

Hiện chúng ta "tổng kết" tất cả các nội dung khác (ngoài Tòa án và xét xử) và cho đó là kết quả của "Cải cách tư pháp" là không đúng về khái niệm gốc. Bình luận của bà về ý kiến này?

Tọa đàm số 01 đã diễn ra thành công, để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong đội ngũ Giảng viên, NCS và học viên của 2 cơ sở đào tạo. Mở đầu cho chuỗi Diễn đàn luật học VNLAW. Tiếp nối thành công của buổi tọa đàm này, Diễn đàn Luật học VNLAW sẽ tiếp tục thực hiện các buổi tọa đàm trao đổi về vấn đề luật học và học thuật vào tuần thứ 3 hàng tháng và luân phiên chủ trì và trực tiếp tại trụ sở của Học viện KHXH và trụ sở của Khoa Luật, Đại học quốc gia Hà Nội, đồng thời có kết nối trực tuyến qua Zoom để đáp ứng nhu cầu tham dự đông đảo của NCS, học viên của 2 cơ sở đào tạo và các đại biểu khác có quan tâm.

Quý vị muốn đăng ký nhận thông tin hoặc quan tâm tới diễn đàn, liên hệ: Đinh Thị Mai, Khoa Luật, Học viện Khoa học xã hội (Email: dinhthimai@gmail.com) hoặc: Vũ Công Giao, Khoa Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội (Email: giaovnu@gmail.com).

 

Tin: Đinh Mai

Ảnh: Đinh Mai

In bài viết