Bảo vệ thành công luận án tiến sĩ Công tác xã hội “Hoạt động huy động nguồn lực trong phòng chống xâm hại trẻ em tại đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Hòa Bình”

Đóng góp về lý luận: Luận án góp phần hệ thống, khái quát hoá một cách khoa học lý luận về hoạt động huy động nguồn lực trong phòng chống xâm hại trẻ em bao gồm: Luận án đã góp phần hệ thống hóa và phát triển lý luận về khái niệm "huy động nguồn lực", đặc biệt trong lĩnh vực bảo vệ trẻ em, qua đó phân tích các loại hình nguồn lực (tài chính, nhân lực, vật lực, truyền thông xã hội...) và vai trò của từng loại trong phòng, chống xâm hại trẻ em; Phân tích và làm rõ vị thế, chức năng, nhiệm vụ của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong công tác phòng, chống xâm hại trẻ em - vốn là lĩnh vực còn ít được nghiên cứu chuyên sâu trong lý luận hiện hành; Đề xuất khung phân tích gồm các yếu tố: chủ thể huy động, đối tượng huy động, phương thức huy động, hiệu quả và tính bền vững của hoạt động huy động; từ đó góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận cho các nghiên cứu tiếp theo về lĩnh vực này; Chứng minh rằng việc huy động nguồn lực một cách có hệ thống, chiến lược sẽ góp phần nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện và can thiệp kịp thời các hành vi xâm hại trẻ em trong cộng đồng.

Đóng góp về thực tiễn: Luận án đã cung cấp một hệ thống kết quả nghiên cứu thực tiễn có giá trị, không chỉ phản ánh đúng bối cảnh địa phương mà còn làm sáng tỏ nhiều vấn đề mang tính phổ quát trong hoạt động huy động nguồn lực của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong phòng, chống xâm hại trẻ em. Những đóng góp thực tiễn nổi bật của luận án thể hiện qua các điểm mới sau:

Thứ nhất, luận án là một trong những công trình đầu tiên thực hiện khảo sát có hệ thống về hoạt động huy động nguồn lực trong công tác bảo vệ trẻ em từ cấp cơ sở đến cấp tỉnh, với sự tham gia của các cán bộ Đoàn, lãnh đạo chính quyền và các tổ chức liên quan. Kết quả nghiên cứu đã cho thấy mức độ tham gia, phương thức huy động, loại hình nguồn lực và hiệu quả sử dụng còn nhiều bất cập, thiếu định hướng chiến lược và chưa đồng bộ giữa các cấp tổ chức.

Thứ hai, từ việc phân tích dữ liệu thực tiễn, luận án chỉ ra những nguyên nhân gốc rễ của các hạn chế, bao gồm: thiếu mô hình huy động nguồn lực phù hợp với đặc điểm vùng miền; năng lực vận động và kết nối nguồn lực của cán bộ Đoàn còn hạn chế; sự phối hợp giữa Đoàn với các bên liên quan chưa chặt chẽ; và việc thiếu vắng vai trò của các chuyên gia công tác xã hội trong tiến trình hỗ trợ trẻ em bị xâm hại.

Thứ ba, luận án đã xây dựng và thử nghiệm một số giải pháp can thiệp ở quy mô nhỏ, như tập huấn nâng cao năng lực huy động nguồn lực cho cán bộ Đoàn, kết nối thí điểm với các tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng. Kết quả thử nghiệm bước đầu cho thấy sự cải thiện về nhận thức, kỹ năng và định hướng hành động, từ đó góp phần định hướng cho việc xây dựng mô hình phối hợp và huy động nguồn lực bền vững.

Thứ tư, từ góc nhìn công tác xã hội, luận án đã bước đầu đặt nền móng cho việc xây dựng khung năng lực huy động nguồn lực dành riêng cho cán bộ Đoàn tham gia phòng, chống xâm hại trẻ em tại cộng đồng, có tính đến đặc thù vùng dân tộc thiểu số, địa bàn miền núi và những yếu tố văn hóa – xã hội tại tỉnh Hòa Bình (hiện nay là tỉnh Phú Thọ mới sau khi sát nhập).

Cuối cùng, luận án không chỉ góp phần bổ sung cơ sở thực tiễn cho việc hoạch định chính sách, mà còn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các cấp Đoàn và cơ quan chức năng trong việc thiết kế các chương trình can thiệp cộng đồng có sự tham gia hiệu quả của tổ chức Đoàn, trong đó lồng ghép tiếp cận dựa trên quyền trẻ em, dựa vào cộng đồng và phát huy nội lực thanh niên.

Ý nghĩa của luận án

Về lý luận: Luận án có đóng góp quan trọng trong việc bổ sung và phát triển cơ sở lý luận về huy động nguồn lực trong công tác xã hội, đặc biệt trong lĩnh vực bảo vệ trẻ em – một vấn đề xã hội mang tính cấp thiết. Những đóng góp lý luận chủ yếu bao gồm: Làm rõ khái niệm “huy động nguồn lực” trong công tác bảo vệ trẻ em bị xâm hại, bao gồm cả nguồn lực nội tại (cán bộ, tổ chức, tài chính, truyền thông) của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và nguồn lực bên ngoài (cộng đồng, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, các thiết chế chính trị). Xây dựng khung lý luận về các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả huy động nguồn lực, trên cơ sở tổng hợp các cách tiếp cận lý thuyết trong công tác xã hội: tiếp cận quyền trẻ em, tiếp cận hệ thống, tiếp cận cộng đồng, cấu trúc – chức năng và tiếp cận dựa trên nguồn lực. Khung lý luận này có thể áp dụng trong các nghiên cứu tại địa phương khác có điều kiện tương đồng.Khẳng định vai trò của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh như một chủ thể xã hội trong mạng lưới bảo vệ trẻ em tại cộng đồng, từ đó mở rộng lý luận về chức năng của tổ chức thanh niên trong vận động, kết nối và điều phối nguồn lực xã hội. Bổ sung luận điểm lý luận về cơ chế phối hợp liên ngành, đặc biệt giữa tổ chức Đoàn và các cơ quan, tổ chức liên quan trong việc huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội trong công tác phòng ngừa, hỗ trợ trẻ em bị xâm hại.

Tổng thể, những đóng góp lý luận của luận án có thể ứng dụng không chỉ trong công tác xã hội trẻ em, mà còn trong lĩnh vực phát triển cộng đồng, quản trị thanh niên và chính sách xã hội cấp cơ sở.

Về thực tiễn: Thông qua khảo sát thực địa và phân tích dữ liệu tại tỉnh Hòa Bình – một địa bàn miền núi có đặc thù văn hóa, xã hội và dân cư đa dạng – luận án mang lại một số đóng góp thực tiễn nổi bật:

Cung cấp cái nhìn toàn diện về thực trạng huy động nguồn lực trong phòng, chống xâm hại trẻ em của tổ chức Đoàn, từ mức độ tham gia, nội dung hoạt động, hình thức huy động, cho đến các rào cản về nhân lực, cơ chế phối hợp, chính sách và nhận thức cộng đồng. Xác định rõ những hạn chế trong thực tiễn, như thiếu chiến lược dài hạn, năng lực huy động còn yếu, ít tận dụng được nguồn lực từ cộng đồng và liên ngành.

Đề xuất các giải pháp cụ thể, khả thi, như: xây dựng chiến lược huy động nguồn lực phù hợp với đặc điểm địa phương; tăng cường đào tạo kỹ năng cho cán bộ Đoàn; thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp và tổ chức xã hội; ứng dụng công nghệ truyền thông để mở rộng kênh vận động. Thử nghiệm bước đầu mô hình tập huấn nâng cao năng lực huy động nguồn lực, cung cấp bằng chứng thực tiễn về hiệu quả bước đầu và khả năng nhân rộng trong tương lai. Tài liệu tham khảo thực tiễn có giá trị cho các tổ chức, địa phương và nhà hoạch định chính sách, đặc biệt ở các tỉnh miền núi, vùng sâu vùng xa, nơi còn thiếu thốn về nguồn lực và cơ chế bảo vệ trẻ em.